Người Duy Xuyên trên quê hương mới Tây Nguyên

19:02 24/02/2020

(NQPN) Cách đây tròn 40 năm, vào tháng 3 năm 1980, thực hiện chủ trưởng của Đảng và nhà nước, huyện Duy Xuyên đưa gần 100 hộ dân đi lập nghiệp trên quê hương mới tại xã Quảng Phú, huyện Đắk Nông, tỉnh Đắk lắk (nay là xã Đức Xuyên, huyện Krông Nô, tỉnh Đắk Nông). Vượt qua nhiều gian nan, vất vả đến nay đời sống nhân dân có quê hương gốc Duy Xuyên đã có của ăn, của để, quê hương mới Đức Xuyên đã có nhiều khởi sắc. Hiện xã Đức Xuyên có hơn 3.600 nhân khẩu, trong đó hơn 90 % dân số có quê hương gốc ở Duy Xuyên.

Gian nan ngày đầu trên vùng đất mới

Trong chuyến về thăm lại bà con quê hương Duy Xuyên tự nguyện đi kinh tế mới gần 40 năm trước, ông Trần Đình Hát - nguyên cán bộ Ban an ninh huyện, Cựu thành viên Đoàn công tác đưa dân đi lập nghiệp tại vùng kinh tế mới Quảng Phú, huyện Đắk Nông, tỉnh Đắk Lắk bồi hồi nhớ lại:

“Trước khi đưa dân lên đường đi kinh tế mới tại huyện Đắk Nông theo chủ trương phối hợp giữa tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng và tỉnh Đắk Lắk; Huyện ủy - UBND huyện Duy Xuyên thông qua sự giới thiệu của ông Nguyễn Tùy, quê xã Duy Trinh, là Bí thư Huyện ủy huyện Đắk Nông lúc bấy giờ, chọn địa phận Nông trường Tám Tháng Tư thuộc xã Quảng Phú để đưa dân đến lập nghiệp. Theo suy nghĩ của ông Nguyễn Tùy thì nơi đây đất đai màu mỡ, có sông, có suối đảm bảo điều kiện tưới tiêu, phù hợp với trình độ sản xuất của đại bộ phận nhân dân Duy Xuyên, nhất là thuận lợi phát triển nghề trồng dâu, nuôi tằm.

Đoàn Cựu Chiến binh TNXP huyện Duy Xuyên chụp hình lưu niệm với cán bộ và nhân dân xã Đức Xuyên (quê gốc Duy Xuyên).

Chọn được đất đai xong, Huyện ủy - UBND huyện Duy Xuyên mới quyết định điều động một số cán bộ chủ chốt của Huyện và một số xã thành lập Đoàn tiền trạm gồm: Ông Huỳnh Thăng - Huyện ủy viên, Bí thư Đảng ủy xã Duy An; ông Nguyễn Văn Hồng - Bí thư Huyện đoàn; ông Huỳnh Ngọc Anh và bà Nguyễn Thị Lan - Phó Bí thư Đoàn xã Duy An; ông Nguyễn Quang Bửu - Phó Chủ nhiệm HTX Nông nghiệp Duy Phước; ông Trần Đình Hát - Cán bộ Ban an ninh huyện; bà Nguyễn Thị Liên - Trung tâm Y tế Duy Xuyên…

Huyện ủy Duy Xuyên cũng ban hành Quyết định thành lập Chi bộ Đoàn tiền trạm có 6 đảng viên do ông Huỳnh Thăng làm Bí thư, lãnh đạo khoảng 30 thanh niên xung phong vào xã Quảng Phú, huyện Đắk Nông làm tiền trạm.

Sau thời gian khảo sát thực địa, đoàn tiền trạm lập báo cáo chi tiết trình Huyện ủy - UBND huyện Duy Xuyên, tổ chức tuyên truyền, vận động nhân dân tự nguyện đăng ký đi xây dựng vùng kinh tế mới. Kết quả đợt vận động đầu tiên có khoảng 100 hộ với tổng cộng 500 nhân khẩu đăng ký và được Ban kinh tế mới huyện Duy Xuyên đưa đến lập nghiệp tại xã Quảng Phú. Đó là thời điểm đầu tháng 3 năm 1980. Kế tiếp các năm sau 2 có thêm khoảng 500 hộ dân đều là người Duy Xuyên với 1.500 nhân khẩu tự nguyện đăng ký và được Ban kinh tế mới đưa đến đây lập nghiệp.

Sau khi phân lô vườn, giúp dân dựng nhà, khai hoang vỡ hóa, gieo tỉa cây trồng cơ bản ổn định cuộc sống ban đầu trên quê hương mới, Đoàn cán bộ tăng cường và thanh niên xung phong dần trở về quê hương Duy Xuyên nhận nhiệm vụ mới. Nhưng vẫn còn nhiều người cảm nhận được sức cuốn hút của đất rừng Tây Nguyên đã đăng ký ở lại lâu dài vùng quê mới Quảng Phú để lập nghiệp. Riêng ông Trần Đình Hát bám trụ với bà con, đảm nhận chức vụ Phó Chủ tịch UBND xã lâm thời đến năm 1985 mới về lại Duy Xuyên. Trong số những người ở lại xã Quảng Phú lúc bấy giờ, ít ai nghĩ rằng người nữ Bí thư Đoàn xã Duy An - Nguyễn Thị Lan được lãnh đạo huyện, xã đánh giá là nhân tố tích cực và có nhiều thuận lợi ở quê hương thuộc trung tâm kinh tế - chính trị huyện Duy Xuyên lại sốt sắng ở lại với bà con nơi vùng rừng núi nhiều khó khăn này”.

Nỗ lực xây dựng trên quê hương mới Đức Xuyên

Trong lần gặp lại các đồng đội, đồng chí cùng Đoàn cán bộ tăng cường và thanh niên xung phong đi lập làng kinh tế mới năm xưa vào tháng 5 năm 2019, ai cũng bồi hồi cảm động, xúc cảm dâng trào. Chị Nguyễn Thị Lan ngày ấy nay đã là cụ bà 66 tuổi tâm sự: “Lúc tháp tùng đưa bà con đi kinh tế mới do phương tiện vận tải khan hiếm, chỉ có xe ba-lua chở bà con cùng vật dụng thiết yếu ra đi. Sau 2 ngày mới đến trung tâm huyện Đắk Nông, mọi người phải lội bộ đường rừng thêm 3 ngày nữa mới tới điểm cần đến, dù tuyến đường chỉ hơn 600 km.

Lúc đầu bà con rất hoang mang vì nhìn đâu cũng núi rừng trùng điệp, thiếu thốn mọi bề, những cán bộ huyện tăng cường lăn lộn ngày đêm chặt cây làm lán trại, khai hoang vỡ hóa giúp dân trồng tỉa, sản xuất lương thực lấy cái ăn. Nhưng với sự kiên trì vượt khó dần dần cuộc sống cũng ổn định, và phát triển đi lên”.

Những năm tiếp theo có nhiều hộ ở các xã cùng huyện Duy Xuyên cũng đến lập nghiệp, dân số tăng dần qua hằng năm. Đến năm 1987, thực hiện Quyết định của Thủ tướng Chỉnh phủ, vùng kinh tế mới Quảng Phú với đại đa số người dân Duy Xuyên đến sinh cơ, lập nghiệp có tên gọi là xã Đức Xuyên (ngày nay thuộc huyện Krông Nô, tỉnh Đắk Nông).

Do chủ yếu người dân của xã này có quê gốc Duy Xuyên và luôn nhớ về quê hương nên cả 6 thôn toàn xã đều lấy tên xã của Duy Xuyên ghép với tên xã mới làm tên thôn, cụ thể như: Xuyên An, Xuyên Phước, Xuyên Hòa, Xuyên Châu…, và 1 Bon người dân tộc thiểu số cùng nỗ lực phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng cuộc sống mới. Tuy nhiên đến năm 2000, ở đây đã xảy ra trận lũ lịch sử, nước lũ lên nhanh và bất ngờ nên đã tàn phá, cuốn trôi nhiều hoa màu, tài sản, buộc người dân phải càng nỗ lực hơn để xây dựng lại từ đầu. Nhờ sự đầu tư mạnh của chính quyền tỉnh, huyện sở tại, cùng việc xây dựng nâng cấp tuyến Tỉnh lộ 4 Đắk Nông, nay là Quốc lộ 28 tạo hành lang giao thông thông suốt. Và yếu tố không kém phần quan trọng chính là hằng năm, huyện Duy Xuyên luôn cử đoàn công tác đến thăm hỏi, động viên về tinh thần và “chi viện” cho xã Đức Xuyên xây dựng cơ sở hạ tầng… đã tạo động lực mạnh mẽ cho bà con trên quê hương mới phấn đấu đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế ngày càng khá giả hơn. Nhờ đất đai rộng, với trên 10.000 ha, trong đó đất canh tác chiếm gần phân nữa, thuận lợi sản xuất các loại cây công nghiệp như cà phê, tiêu, cây nông nghiệp như khoai lang ruột đỏ xuất khẩu, lúa, bắp, chăn nuôi gia súc, gia cầm; 30% số hộ hoạt động thương mại - dịch vụ rất hiệu quả. Hiện toàn xã có trên 900 hộ, với hơn 3.600 nhân khẩu, trong đó trên 90 % dân số có quê gốc Duy Xuyên. Từ chỗ thiếu đói, hằng tháng phải nhận gạo cứu trợ của nhà nước, đến nay thu nhập bình quân đầu người đạt trên 42 triệu đồng/năm, xếp vào tốp đạt mức thu nhập cao của huyện Krông Nô.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Xuân Danh - Phó Chủ tịch UBND huyện Krông Nô có nhận xét rất tốt về tình hình kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh của xã Đức Xuyên, đồng thời rất cảm phục sự đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau và giúp đỡ đồng bào thiểu số tại địa phương phấn đấu vươn lên trong cuộc sống. Xã Đức Xuyên là một trong số ít địa phương được lãnh đạo huyện Krông Nô chọn tốp đầu tiên của huyện xây dựng điểm xã nông thôn mới. Cảm phục sự quan tâm của lãnh đạo huyện Duy Xuyên với người dân Duy Xuyên tại quê hương mới, huyện Đức Xuyên cũng gắn bó mật thiết với huyện Duy Xuyên anh em.

Đoàn Cựu Chiến binh và TNXP Duy Xuyên tặng xã Đức Xuyên bức tranh "Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn".

Cuộc sống là dòng chảy không dừng, dù phía trước vẫn còn nhiều khó khăn, nhưng với quyết tâm sắc đá, với nghị lực kiên cường, cộng với sự giúp đỡ của chính quyền huyện, tỉnh sở tại và sự thăm hỏi, thường xuyên của các cấp lãnh đạo, của bà con quê hương Duy Xuyên đã tiếp thêm sức mạnh để những người con Duy Xuyên vững chí, quyết tâm vượt qua gian khó để phát triển kinh tế - xã hội nơi quê hương mới Tây Nguyên hùng vĩ./.

Quang Giác