Sâm Ngọc Linh và cách phân biệt thật - giả

05:01 31/01/2021

(NQPN) Sâm Ngọc Linh được phát hiện lần đầu tiên tại núi Ngọc Linh (tỉnh Quảng Nam và Kon Tum) từ những năm 1970, được xem là dược liệu cực quý, giá trị ‘đắt hơn vàng’. Vì thế, mà không ít người chuyển sang kinh doanh sản phẩm này. Trên thị trường nhan nhản người bán sâm Ngọc Linh từ cửa hàng cho đến online, “hàng xách tay”. Tuy nhiên, theo các chuyên gia và “người trong nghề”, hầu hết loại bán tràn lan trên thị trường hiện nay là giả.

Dưới đây là nhận định của anh Trần Quân, một người con quê hương vùng sâm Trà My đang công tác trong Bộ Công an tại TP. Hồ Chí Minh với Người Quảng Phía Nam. Anh là người có nhiều năm tìm hiểu về “báu vật” và là chủ nhân website http://thamdinhngoclinh.org với hàng nghìn người truy cập mỗi ngày, giúp rất nhiều người tiêu dùng tránh mua phải sâm giả với giá trị lên đến hàng tỷ đồng.

Sâm Ngọc Linh có ưu điểm gì vượt trội mà người tiêu dùng lại thay đổi tư duy, bỏ ra cả tỷ đồng mua, trong khi trước đây họ thích sâm Hàn Quốc, sâm Mỹ?

Theo kết quả nghiên cứu từ năm 1978 của Bộ Y tế, sâm Ngọc Linh có tới 52 Saponin, cao hơn nhiều lần so với các loại sâm khác trên thế giới.

Còn theo TS.BS Trương Thị Ngọc Lan - Phó Viện trưởng Viện Y dược học dân tộc TP. Hồ Chí Minh, sâm Ngọc Linh có ưu thế hơn các loại sâm khác ở chỗ: Có hàm lượng saponin cao và các khoáng chất hiếm để bổ sung tốt cho cơ thể. Chính vì có các khoáng chất hiếm nên sâm Ngọc Linh kén chỗ trồng (chỉ có vùng núi Ngọc Linh tại Quảng Nam và Kon Tum là phù hợp).

Rễ sâm Ngọc Linh ngắn, không hút được các khoáng chất, nhưng khi trồng trong tán rừng thì các cây cổ thụ hút chất đó vào lá cây, lá cây rụng xuống tạo lớp mùn để sâm Ngọc Linh hút vào.

Sâm Ngọc Linh trong đông y nằm trong nhóm thuốc bổ khí. Công dụng chính là bổ dưỡng và an thần, tỉnh táo. Nếu những người hay buồn ngủ uống vào sẽ tỉnh táo, người bị ức chế uống vào sẽ dễ ngủ. Sâm này rất tốt cho người mệt mỏi, dễ ra mồ hôi.

Tuy nhiên, theo BS Lan cũng lưu ý do hàm lượng saponin cao nên những người có bệnh lý tim mạch phải coi chừng, vì có thể bổ quá sẽ làm tăng huyết áp; làm tim đập mạnh hơn để cung cấp máu cho cơ thể, gây mệt hơn...

Sâm Ngọc Linh có ưu thế hơn các loại sâm khác ở chỗ: Có hàm lượng saponin cao và các khoáng chất hiếm để bổ sung tốt cho cơ thể.

Là cán bộ ngành Công an công tác tại phía Nam, động lực nào khiến anh đứng ra “tuyên chiến” với sâm Ngọc Linh giả?

Tôi sinh ra và lớn lên vùng núi rừng Trà My, từ nhỏ đã biết đến sâm Ngọc Linh. Khi tôi vào công tác sinh sống phía Nam cũng là lúc sâm Ngọc Linh được nhiều người biết đến, săn lùng vì nó là dược liệu quý dùng để tăng cường sức khỏe, hỗ trợ phòng chống các bệnh hiểm nghèo, nên được gọi là 'Quốc Bảo Việt Nam'. Vì thế mà nhiều đồng nghiệp, bạn bè nhờ tôi mua giúp.

Lúc đầu do chưa có kiến thức nhiều nên tôi cũng mua phải sâm Ngọc Linh giả. Điều này khiến tôi vô cùng bực tức và quyết tâm phải tìm hiểu tường tận về nó. Tranh thủ những lần về thăm quê hương, tôi đến trực tiếp vùng sâm trên núi Ngọc Linh ở huyện Nam Trà My. Quan sát nhiều cây sâm từ loại còn bé đến loại trưởng thành, từng bộ phận của cây như củ, rễ, thân cây, cành lá, hoa và hạt. Được “mắt thấy, tay cầm, mũi ngửi, miệng nếm” và được tiếp cận những người trồng sâm, người mua sâm, cán bộ nhà nước quản lý sâm… và tìm hiểu thêm qua các tư liệu, tôi mới thấy được sâm Ngọc Linh giá trị biết nhường nào, vì sao người ta phải tìm mua với số tiền lớn mà chưa chắc đúng sâm thật.

Từ đó, trong tôi cứ trăn trở. Là một người con của quê hương Trà My lại đang công tác trong ngành Công an, tại sao tôi không tìm cách giúp cho người tiêu dùng mua đúng sâm Ngọc Linh thật, tránh “tiền mất tật mang”, và  góp phần “bảo vệ” danh tiếng cho quê hương mình.

Sâm Ngọc Linh có củ cái và phần thân trên; rất nhiều rễ nhỏ, mềm xung quanh củ cái; có nhiều khối u.

Theo anh, người tiêu dùng làm sao để nhận biết sâm Ngọc Linh thật và giả?

Trên thị trường nhan nhản người bán sâm Ngọc Linh. Tuy nhiên, qua sự trao đổi với các chuyên gia và “người trong nghề”, họ khẳng định với tôi, hầu hết loại bán tràn lan trên thị trường hiện nay là giả. Theo tôi, dù người tiêu dùng đã “khôn” hơn trước, nhưng không ít người mua vẫn bị lừa một cách ngoạn mục.

Qua 15 năm tìm hiểu, nghiên cứu và tham khảo các chuyên gia về sâm Ngọc Linh, tôi xin kể ra một số đặc điểm dễ nhận biết của sâm Ngọc Linh để người tiêu dùng biết, tránh mua phải hàng giả dù có vào đến tận vườn sâm ở “thủ phủ” sâm Ngọc Linh tại Nam Trà My, Quảng Nam.

Cụ thể, sâm Ngọc Linh có củ cái và phần thân trên; rất nhiều rễ nhỏ, mềm xung quanh củ cái; có nhiều khối u. Sâm thường có hai màu, phần nằm dưới đất là màu vàng sẫm; thân sâm chỉ đếm được từ năm đến bảy đốt (mỗi đốt là 1 năm, do các đốt lâu năm bị kéo liền da). Trọng lượng thường nhỏ dưới 100gr; thân cây thường có 4 nhánh, mỗi nhánh có 5 lá, mặt trên và dưới lá sâm đều có lông... (tôi đã có clip hướng dẫn phân biệt sâm thật giả trên trang website và youtube).

Thân cây sâm Ngọc Linh thường có 4 nhánh, mỗi nhánh có 5 lá, mặt trên và dưới lá sâm đều có lông...

Theo cách anh phân tích, tôi cũng còn chút mơ hồ. Bằng cách nào anh có thể giúp người tiêu dùng dễ nhận biết nhất?

Tôi đã cùng nhiều cộng sự nghiên cứu, xây dựng lên website http://thamdinhngoclinh.org.Khó khăn ban đầu là phải vượt qua được rào cản suy nghĩ (do hơi trái tay nghề, việc bao đồng), dám đương đầu với cái sai, bảo vệ cái đúng. Khó khăn về tài chính, về áp dụng công nghệ nhất là trí tuệ nhân tạo, phần mềm nhận diện ảnh từ hơn 1.000 bức ảnh sâm Ngọc Linh; xây dựng bộ tiêu chí sâm Ngọc Linh…

Qua một năm rưỡi kết hợp cùng các chuyên gia IT trong và ngoài nước tôi mới xây dựng được cơ sở dữ liệu hình ảnh sâm thật, sâm giả, sâm tự nhiên. Cũng như xây dựng website có giao diện tối giản để mọi người dễ dàng truy cập, sử dụng.

Anh nói, chỉ qua hình ảnh người tiêu dùng có thể nhận diện sâm thật, giả?

Đúng vậy! Nếu chưa bao giờ nhìn thấy, tiếp xúc củ sâm Ngọc Linh thật thì người mua sẽ khó phân biệt. Tuy nhiên, với clip hướng dẫn chi tiết cách phân biệt, bảng giá sâm cập nhật hàng ngày, kết hợp kho dữ liệu hình ảnh sâm thật, sâm giả trên website là người dùng có thể biết ngay, không cần gửi hình nhờ thẩm định.

Hình ảnh sâm thật trên website được lưu lại từ Phiên chợ sâm Ngọc Linh do huyện Nam Trà My tổ chức hàng tháng. Vì toàn bộ sâm Ngọc Linh vào phiên chợ đều phải qua tổ thẩm định hơn 10 người (là các chuyên gia, người trồng sâm), thẩm định dựa trên kinh nghiệm về tiêu chí sâm Ngọc Linh, chứ không có máy móc nào có thể kiểm tra một lúc đến hơn hàng ngàn củ sâm.

Riêng tôi và các cộng sự đã có kinh nghiệm trên 15 năm, ngày nào cũng tiếp cận sâm thì chỉ thoáng nhìn là biết, thậm chí chỉ nhìn lá sâm hay màu nước ngâm rượu là biết. Không cần phải cắt lát ra nhìn bên trong, đưa vào miệng nếm vị đặt trưng hay mang đến phòng thí nghiệm phân tích.

Giao diện website thẩm định sâm Ngọc Linh.

Ưu điểm khi nhận diện qua website http://thamdinhngoclinh.org?

Hiện nay có bốn đơn vị nghiên cứu chuyên sâu, được nhà nước cho phép thẩm định sâm Ngọc Linh là Viện Dược liệu (Hà Nội); Trung tâm Sâm và Dược liệu TP.Hồ Chí Minh, Viện Sinh học Nhiệt đới, Trung tâm Sâm Đắk Tô. Rõ ràng đây là nơi có nguồn nhân lực chuyên môn, trang thiết bị hiện đại. Khi muốn thẩm định người tiêu dùng phải trực tiếp mang sâm đến, phải cắt lấy mẫu (củ sâm bị mất thẩm mỹ), thời gian chờ đợi kết quả 4-8 giờ, thậm chí vài ngày, chi phí kiểm nghiệm ít nhất 500.000 đồng/ mẫu.

Với tiêu chí “Chính xác - Tiện lợi - Nhanh chóng”, người dùng chỉ cần một chiếc điện thoại hay máy tính nối mạng, chụp hình củ sâm, gửi lên trang website do tôi lập ra vài phút là biết kết quả ngay, hoàn toàn miễn phí (ngay cả một củ sâm dù đã dùng rồi nhưng nếu còn hình ảnh thì vẫn kiểm tra được). Do đó, sẽ giúp người tiêu dùng quyết định nhanh chóng mua hay không. Ngoài ra, người dùng còn được tư vấn về công dụng, cách sử dụng, bảo quản, điểm bán sâm uy tín...

Toàn bộ các kết quả thẩm định đều cập nhật công khai trên website để đảm bảo tính khách quan, minh bạch và tôi luôn nhờ các đồng nghiệp, chuyên gia thẩm tra lại để tránh sai sót.

Người dùng chỉ cần một chiếc điện thoại hay máy tính nối mạng, chụp hình củ sâm, gửi vào trang website http://thamdinhngoclinh.org trong vòng vài phút là biết kết quả ngay, hoàn toàn miễn phí.

Anh còn điều gì muốn chia sẻ?

Giá trị sâm quá cao và nhu cầu thị trường rất lớn nên tình trạng sâm Ngọc Linh giả sẽ bùng phát. Thủ đoạn làm giả ngày càng tinh vi, phổ biến, quy mô. Để sâm Ngọc Linh trở thành thương hiệu quốc gia, hệ thống pháp luật cũng cần vào cuộc để bảo vệ.

Hiện nay website thẩm định sâm miễn phí nên hoàn toàn không có lợi nhuận. Tuy nhiên, thời gian qua giúp được cho nhiều người là mình thấy rất vui. Qua đó tôi nhận ra nhiều điều giá trị thực của cuộc sống, tiền rất quan trọng nhưng không phải là tất cả. Quan trọng là sống có ý nghĩa và có ích cho mọi người.

Tôi cũng mong muốn được kết hợp với một doanh nghiệp có tâm huyết hoặc cơ quan quản lý chuyên môn nhà nước để phát triển, quảng bá trang website theo hướng chuyên nghiệp, sử dụng trí tuệ nhân tạo nhằm phục vụ cộng đồng tốt hơn, để nó xứng tầm với vai trò “khắc tinh sâm giả”, “người gác đền cho Bảo vật Quốc gia”.

Xin cám ơn anh!

Địa chỉ: 50 Đường số 3, Phường Bình An, Quận 2 (TP Thủ Đức), TP.Hồ Chí Minh.

Hotline: 0793032019

Website: http://thamdinhngoclinh.org

Quang Ngà