Người Duy Xuyên trên cao nguyên Di Linh

10:02 17/02/2020

(NQPN) Người Duy Xuyên là những người Quảng Nam đầu tiên đặt chân đến cao nguyên Di Linh (Lâm Đồng) vào khoảng những năm đầu của thập niên 1950. Trải qua gần 70 năm sinh cơ, lập nghiệp, người Duy Xuyên từng bước khẳng định vị thế và tầm vóc nơi đất khách. Từ những người phu dịch tại các đồn điền địa chủ, thực dân, họ dần khai khẩn, mua đất làm rẫy và từng bước ổn định cuộc sống, có một số người trở nên khá giả. Trong số hàng ngàn người Quảng đang sinh sống tại đây, rất nhiều gia đình có đời sống khá giả, con cái thành đạt. Hiện nhiều người có hàng chục, hàng trăm hecta chè, café thu lợi nhuận hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Cao nguyên Di Linh, vùng đất được Nhà thám hiểm – Bác sĩ Yersin phát hiện ra hai năm trước khi ông khám phá ra Cao nguyên Lâm Viên (Langbiang) với TP Đà Lạt nổi tiếng ngày nay. Cao nguyên Di Linh bắt đầu từ chân đèo Bảo Lộc kéo dài đến tận đèo Prenn và sang cả huyện Đơn Dương ngày nay. Nhưng chỉ cần đứng ngay trung tâm huyện lỵ Di Linh, cũng đủ hình dung được vùng đất rộng lớn và sự trù phú mà thiên nhiên ưu đãi cho địa phương này. Vì vậy, từ khi Bác sĩ Yersin phát hiện ra nơi đây, thực dân Pháp đã không ngừng di dân từ những địa phương khác đến lập đồn điền, khai hoang, trồn trọt trên mảnh đất này, trong đó có cả những người dân Duy Xuyên, Quảng Nam.

Ngôi biệt thự của gia đình bà Lương Thị Kim tại thị trấn Di Linh, huyện Di Linh.

Theo anh Bùi Văn Hùng hiện là Chủ tịch Hội đồng hương Quảng Nam – Đà Nẵng tại huyện Di Linh, con cháu dòng họ Bùi tộc Vĩnh Trinh, Duy Xuyên, và một số vị cao niên kể lại, thì người Duy Xuyên có mặt trên vùng đất này đã hơn 60 năm. Đó là vào những năm 1950, một trong những người đầu tiên đặt chân đến vùng đất Di Linh này là gia đình bà Lương Thị Kim (quê quán ở Duy Trinh, huyện Duy Xuyên). Sau đó vài năm, rất nhiều người dân Duy Xuyên rời xa quê hương vào sống nhờ ở gia đình bà Kim để đi làm thuê tại các đồn điền trà, cafe. Với bản tính cần cù, chịu khó, người Duy Xuyên đã từng bước thích ứng trên vùng đất cao nguyên này. Từ chỗ là những người làm thuê (có một số người may mắn được cấp đất để tự canh tác làm đồn điền), dần dần họ tích góp tiền bạc, mua rẫy vườn và đưa bà con người thân vào làm ăn, sinh sống. Khi cơ nghiệp đã vững, cuộc sống ổn định thì một số người chuyển sang kinh doanh, buôn bán; đặc biệt có một số ít gia đình như gia đình chị Võ Thị Đạo, anh Lê Sáu… vẫn duy trì nghề truyền thống của quê hương như tráng mì Quảng, trồng dâu nuôi tằm, ươm tơ…

Anh Lê Sáu kiểm tra lứa tằm đang làm kén của gia đình.

Bên cạnh tinh thần cần cù, sáng tạo trong lao động để thay đổi cuộc đời, thì việc phát huy tinh thần tương thân, tương ái, giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống luôn được người dân nơi đây phát huy cho con cháu noi theo. Kể từ khi bà con đồng Duy Xuyên tham gia vào Hội đồng hương Quảng Nam – Đà Nẵng tại Di Linh vào năm 2003 cho đến nay, thì tinh thần đồng hương, xóm làng được thể hiện sinh động nhất. Bên cạnh việc ma chay, hiếu hỷ hay động viên thăm hỏi nhau lúc đau ốm, khó khăn, thì công tác chúc thọ cho các cụ cao niên và phát thưởng động viên các cháu học sinh đạt thành tích cao trong học tập được quan tâm chu đáo.

Nhưng hơn hết, sau những giờ lao động vất vả, chiều về những người đồng hương Duy Xuyên thường tụ hội lại thành những nhóm nhỏ, uống với nhau vài chung rượu để quên đi những mệt nhọc sau một ngày lao động, nhưng đấy cũng là lúc để họ cùng ngồi lại hoài niệm về quê hương và quá khứ đã đi qua, cùng động viên nhau hướng đến tương lai.

Tác giả (áo ca-rô xanh) cùng anh Bùi Văn Hùng (áo sơ-mi trắng) và các anh em đồng hương Duy Xuyên thưởng thức đặc sản của quê hương – Mì Quảng tại thị trấn Di Linh, huyện Di Linh, Lâm Đồng.

Đã hơn 60 năm trôi qua, cộng đồng người Duy Xuyên nơi đây đã góp phần rất lớn trong quá trình “thay da, đổi thịt” vùng đất Di Linh này. Đời sống bà con ngày một nâng cao, con cháu học hành đỗ đạt. Với những gì đã làm được qua hơn nửa thế kỷ, người Duy Xuyên nói riêng và người Quảng Nam nói chung đã từng bước khai phá vùng đất cao nguyên vốn đã hoang sơ này thành những đồn điền chè, café bạt ngàn trù phú như bao địa phương khác tại Lâm Đồng. Rồi đây, những thế hệ con cháu người Quảng sẽ tiếp tục phát huy tinh thần lao động, sáng tạo, hiếu học để làm giàu và rạng danh những người con đất Quảng trên Cao nguyên Di Linh.

Theo thống kê chưa đầy đủ, hiện bà con đồng hương Duy Xuyên ở huyện Di Linh có khoảng trên 200 hộ, thường sống tập trung chủ yếu ở KP7, KP10 thị trấn Di Linh. Bà con nơi đây chủ yếu làm nương rẫy, trồng dâu nuôi tằm, một số hộ có điều kiện chuyển sang buôn bán nông sản, phân bón… Nhìn chung, đời sống người Duy Xuyên tại đây tương đối ổn định, có một số hộ vươn lên khá giàu từ vùng đất trù phú này.

Kiều Nguyễn